Wat haal je eigenlijk uit je thee?

Al een tijdje doe ik 's ochtends een eetlepel Japan Shizuoka Gabalong door mijn shake. Gewoon de droge blaadjes erdoor, shaken en klaar. Ik ben geen grote fan van groene thee als kopje, maar de voordelen wil ik wel binnen hebben. Zo heb ik het beste van beide werelden: de goede stoffen in mijn shake en 's avonds een kopje thee waar ik echt van geniet.

Totdat ik me afvroeg of dat ook echt zo werkt. Want wat haal je eigenlijk uit een kop thee? Drink je een deel van de plant, of de hele plant?

Het antwoord is genuanceerder dan je misschien denkt. En eerlijk gezegd vond ik het te interessant om niet op te schrijven.

Als je thee zet, gebruik je warm water als extractiemiddel. Het water trekt bepaalde stoffen uit het blad en dat is de vloeistof die jij drinkt. Een aftreksel is dus een selecte greep uit alles wat een plant te bieden heeft.

Wat er wél in jouw kop terechtkomt:

• Cafeïne – de bekende opkikker
• L-theanine – voor rustige focus
• GABA – het kalmerende aminozuur waar de Gabalong juist om bekend staat
• Polyfenolen en catechines – antioxidanten uit de groene theeplant
• Mineralen zoals kalium, mangaan en fluoride
• Aroma's en vluchtige verbindingen die de geur en smaak bepalen

Een kop thee is dus een slim, selectief plantenextract.

Na het trekken blijft er in het gebruikte theeblad nog het nodige achter. Dat is ook meteen de reden waarom je thee meerdere keren kunt opgieten. Een gebruikt blad is echt niet leeg.

Wat achterblijft:

• Vezels – die ondersteunen je darmflora, maar lossen niet op in water
• Chlorofyl – het groene pigment dat pas beschikbaar komt als je het blad zelf opeet
• Celstructuren – die de plant zijn vorm geven
• Vetoplosbare stoffen – die water simpelweg niet kan meenemen

Elke opgieting trekt andere stoffen los, vaak zachtere en diepere aroma's naarmate je verder gaat.

Dit is precies het matcha-principe. Bij matcha wordt het hele theeblad tot poeder gemalen en roer je het volledig door water. Niks blijft achter.

Ik deed dat dus ook, maar dan met mijn Gabalong door een shake. En ja, je krijgt inderdaad meer binnen:

• Alle vezels van het blad
• Meer polyfenolen, ook de vetoplosbare varianten
• Chlorofyl, met zijn antioxidatieve eigenschappen

Eerlijk zijn over de andere kant: een heel blad opeten is zwaarder verteerbaar dan een aftreksel drinken, en de smaak is voller en steviger. Je proeft alles tegelijk, inclusief het bittige en ruwe. Meer totaal, en tegelijk minder selectief. Of dat fijner is, hangt af van wat jij zoekt.

Als je thee zet, doet het warme water eigenlijk al een deel van de spijsvertering voor je. De warmte helpt celwanden openen, cafeïne en theanine komen snel vrij en worden snel opgenomen door je lichaam.

Eet je het blad, dan doet je eigen spijsvertering al dat werk. Het effect is langzamer en diffuser. Thee is in die zin voorverteerd. Je lichaam hoeft veel minder moeite te doen om aan de goede stoffen te komen. Voor mensen met een gevoelig maag-darmstelsel is een aftreksel dan ook vriendelijker.

Dit vind ik één van de meest onderschatte inzichten in de wereld van kruidenthee. Het maakt echt uit welk deel van een plant je gebruikt én hoe je het bereidt.

Bladeren en bloemen

Bladeren en bloemen geven hun stoffen het makkelijkst af aan warm water. Stoffen komen snel vrij en een korte trektijd is vaak genoeg. Denk aan groene thee, munt of lavendel.

Zaden en wortels

Harder materiaal heeft meer tijd en soms meer hitte nodig. Venkelzaad en gemberwortel zijn goede voorbeelden. Langer laten trekken of zelfs kort afkoken geeft een vollere extractie.

Kruiden met etherische oliën

Etherische oliën komen minder goed vrij in water. Een deel komt vrij via stoom en aroma, en de rest blijft in het blad achter. Tijm en rozemarijn vallen in deze categorie.

Warm water is trouwens niet altijd de beste keuze. Heemstwortel is daarvan een goed voorbeeld. De slijmstoffen die de keel en het maag-darmstelsel kunnen verzachten, komen juist beter vrij in koud of lauwwarm water. Warm water kan die stoffen afbreken.

Hetzelfde principe zie je terug bij cold brew thee. Koud water trekt langzamer en selectiever, waardoor je een zachtere, minder bittere smaak krijgt. De cafeïne en polyfenolen komen er wel in, alleen rustiger en geleidelijker. Koud trekken duurt langer, soms een paar uur of een hele nacht, en geeft een heel eigen karakter aan dezelfde thee die je anders warm zou zetten.

Na al mijn onderzoek snap ik beter waarom thee als bereidingsvorm eeuwenlang stand heeft gehouden. Een aftreksel biedt een aantal echte voordelen:

• Milder voor maag en darmen doordat harde vezels achterblijven
• Minder ballast zodat de actieve stoffen sneller beschikbaar zijn
• Betere smaakbalans omdat je precies de fijnere smaken mee drinkt
• Controle over sterkte door te spelen met trektijd en hoeveelheid
• Dagelijkse toepasbaarheid doordat het licht en prettig blijft

Thee is een slimme selectie van wat het blad te bieden heeft.

Ja, dat kan. En het is al eeuwenlang een gewoonte in Japan om de bladeren van goede sencha na het zetten op te eten, bijvoorbeeld met sojasaus en sesamzaad.

Je gebruikte theebladeren verwerken in een smoothie of door eten doen kan zeker. Je krijgt dan alsnog de vezels en het chlorofyl binnen. Een mooie manier om het blad écht volledig te benutten.

Ik doe mijn Gabalong nog steeds door mijn shake. Wel met een beter beeld van wat ik daarmee doe en waarom. Een kop gewone thee doet ondertussen precies wat het moet doen, op zijn eigen manier.

Misschien kijk jij straks ook even anders naar dat hoopje gebruikte blaadjes in je theefilter. Er zat wat in. En er zit nog steeds wat in.

Bekijk ons hele aanbod aan biologische groene thee of verken de mono kruiden als je benieuwd bent naar welke kruiden zichzelf goed laten vangen in een kop thee.